|
Sağlık
Bakanlığından:
UÇUCU MADDELERİN ZARARLARINDAN İNSAN SAĞLIĞININ
KORUNMASI
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, kişilerde bağımlılık
yapabilen uçucu madde içeren ürünlerin kontrolünü sağlamak, özellikle
çocukların erişimini ve kullanımını önleyerek onları ve toplumu bu
maddelerin zararlı etkilerinden korumaktır.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; kırtasiye malzemesi, boya
incelticisi gibi maddeler ile yapıştırıcı olarak kullanılan ve uçucu madde ihtiva
eden Ek–1 deki ürünleri ve bu ürünlerin üretimi, ithalatı, satışı,
denetimi, depolanmaları ve kullanım alanlarıyla ilgili hususları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 7/5/2009 tarihli ve 5898 sayılı
Uçucu Maddelerin Zararlarından İnsan Sağlığının Korunmasına Dair Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine istinaden hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Bağımlılık: Bir maddenin belirgin bir etkiyi elde etmek için alınması
sürecinde ortaya çıkan bedensel, ruhsal ya da sosyal sorunlara rağmen madde
alımının devam etmesi; bırakma isteğine rağmen bırakılamaması, aynı etkiyi
elde edebilmek için giderek madde miktarının artırılması ve maddeyi alma
isteğinin durdurulamaması durumunu,
b)
Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
c)
Bilimsel Kurul: Çalışanların maruz kalacakları uçucu madde miktarları ve
maruz kalma sürelerini belirlemek, eğitim öğretim faaliyetlerinde
kullanılmak üzere üretilmek veya ithal edilmek istenen, hoş olmayan koku
ihtiva eden ürünlerin üretim veya ithal izni müracaatlarında görüş vermek
ve uçucu maddelerin zararlarından insan sağlığının korunması, sağlık
etkileri ve riskleri hususunda Bakanlıkça yürütülen çalışmalarda bilimsel
danışmanlık yapmak üzere Bakanlıkça oluşturulacak bilimsel danışma
kurulunu,
ç)
Müdürlük: İl Sağlık Müdürlüğünü,
d)
Çocuk: 18 yaşından küçükleri,
e)
İlgili Bakanlıklar: Devlet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Millî Eğitim
Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
f)
İşyeri: Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin üretildiği veya bu
ürünlerin ara ürün olarak üretimde kullanıldığı işletmeleri,
g)
Ürün: Solumak, koklamak, içmek veya başka bir şekilde kullanıldığında
kişilerde bağımlılık yapabilen kırtasiye malzemesi, boya incelticisi gibi
maddeler ile yapıştırıcı olarak kullanılan ve uçucu madde ihtiva eden ürünleri,
ğ)
Uçucu Madde: Kırtasiye malzemesi, boya incelticisi gibi maddeler ile
yapıştırıcı olarak kullanılan maddelerin bileşiminde bulunan ve
buharlaşabilen, toluen, xylol, aseton, benzen, trikloretan, perkloretilen, trikloretilen,1,2
diklorpropan, halojenli hidrokarbonlar ve benzeri bileşikler ile bunların
türevlerini,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler
İşyerlerinde alınacak tedbirler
MADDE 5 – (1) İşyerlerinde uçucu maddelerden kaynaklanan sağlık
riskini önlemek ve asgariye indirmek üzere;
a)
İşyerlerinde çocukların çalıştırılması yasaktır. Bu işyerlerinde Ek-3’de
belirtilen niteliklere uygun uyarı levhası asılır.
b)
İşyerlerinde kısmî veya genel havalandırma sistemi bulunması,
havalandırmanın halk sağlığı ve çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılması,
kapı, pencere vb. açıklıklardan atmosfere kontrolsüz çıkışın önlenmesi
zorunludur. Havalandırma sistemi, hava emisyonlarına ilişkin mevzuat usul
ve esaslarına uygun olmak zorundadır.
c)
Çalışanların maruz kalacakları madde miktarları ve maruz kalma süreleri
hususunda iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı hükümlerine uyulur. Bu mevzuatta
yer almayan uçucu maddeler için çalışanların maruz kalacakları madde
miktarları ve maruz kalma süreleri ise Bilimsel Kurul tarafından belirlenir
ve ilan edilir. Bu hususlar çalışma sürelerinin tespitinde esas alınır.
ç)
Ürünlerin atık ve artıklarının en uygun şekilde işlenmesi, kullanılması,
taşınması ve depolanması için 14/3/2005 tarihli ve 25755 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine
göre gerekli düzenlemeler yapılır.
d)
Çalışanlara uygun ve yeterli yıkanma yeri, tuvalet ve temizlik malzemesi
sağlanır ve koruyucu amaçlı maske, eldiven ile ayrı bir iş kıyafeti
verilir.
(2)
Bu önlemler, çalışanlara maddi yük getirmeden, işyeri sahip ve
işletenlerince yerine getirilir.
(3)
Bu maddede yer alan hususların yerine getirilmesi, işverenin işyerinin tabi
olduğu iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan yükümlülüklerini ortadan
kaldırmaz.
Çalışanların eğitimi ve
bilgilendirilmesi
MADDE 6 – (1) İşyeri sahip ve işletenlerince, çalışanların
yılda en az bir kez olmak üzere konuyla ilgili yeterli ve uygun eğitimi
almaları sağlanır. Bu eğitim işyeri hekimi bulunan yerlerde işyeri
hekimlerince, diğer işyerlerinde ise koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında
toplum sağlığı merkezlerince verilir.
(2)
Eğitim programı Ek-2’deki konulardan oluşur. Eğitim müfredatı ayrıca
Bakanlıkça yayımlanır.
(3)
Bu maddede belirtilen eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri 4857 sayılı İş
Kanunu ve alt düzenlemelerinde yer alan eğitim ve bilgilendirme
faaliyetleri yerine geçmez.
Etiketleme ile ilgili
düzenlemeler
MADDE 7 – (1) Ürünlerin dış ambalajlarına ve varsa iç
ambalajlarına toplam alanın yüzde otuzundan az olmayacak şekilde “Dikkat!
Sağlığa Zararlıdır. Çocuklara Satılamaz, Verilemez” ibaresi konur. Bu uyarı
yazısına resim ve şekil de eklenebilir. Eklenecek resim ve şekiller Bakanlıkça
onaylanır.
(2)
Ürünlerin etiketlerinde tüketicileri yanıltacak veya kayıtsızlığa düşürecek
yazı ve resimlere yer verilemez.
(3)
Yukarıdaki düzenlemelerin yapılması üretici ve/veya ithalatçının
sorumluluğunda olup ürünün tabi olduğu diğer mevzuat gereği yapılması
zorunlu düzenlemeleri ortadan kaldırmaz.
Kullanım alanları ve
kısıtlamalar
MADDE 8 – (1) Su bazlı yapıştırıcılar haricindeki ürünlerin
eğitim ve öğretim faaliyetlerinde kullanılması yasaktır.
(2)
Yükseköğretim kurumları ile mesleki eğitim ve iş eğitimi yapan kurumların,
eğitim gereği kullandıkları ürünlerin hoş olmayan koku ihtiva etmeleri
zorunludur.
(3)
Eğitim öğretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere hoş olmayan koku ihtiva
eden ürünleri üretmek veya ithal etmek isteyen firmalar üretim izni veya
ithal izni veren kuruma müracaat ederler. Bu kurumun Bakanlığa müracaatı
üzerine, Bilimsel Kurul tarafından yapılacak değerlendirme sonrasında söz
konusu ürünün üretimi hususunda ilgili kuruma görüş verilir.
(4)
Eğitim öğretim faaliyetlerinde hoş olmayan koku ilave edilmiş ürünlerin
kullanılabilmesi için kullanım alanında kısmî veya genel havalandırma
sistemi bulunması zorunludur.
Satış ve denetimle ilgili
düzenlemeler
MADDE 9 – (1) Ürünler ortamın havasından etkilenmeyecek
şekilde kapalı ambalajlarda piyasaya arz edilir ve satış yerlerinde yeterli
havalandırma sağlanır.
(2)
Ürünlerin hangi amaçla olursa olsun çocuklara satışı yasaktır. Eğitim ve
öğretim faaliyetleri için yapılan alımlar gibi çocuklar tarafından
kullanılabilme ihtimalinin varlığı halinde bu ürünler yetişkinlere de
satılamaz, verilemez. Müşterileri bu konuda bilgilendirmek zorunludur.
(3)
Ürünlerin satışının yapıldığı işyerlerinde Ek–4’de belirtilen niteliklere
uygun uyarı levhası asılır.
(4)
İşyerleri, satış yerleri ve bu ürünlerin eğitim öğretim faaliyetlerinde
kullanıldığı yerler bu Yönetmelik hükümlerine uygunluk açısından
Müdürlüklerce denetlenir. Denetleme faaliyetleri ilgili Bakanlıkların il
teşkilatları ile müştereken yapılabilir.
(5)
Bu Yönetmelikte yer alan hususlar diğer kurumların meri mevzuatta yer alan
denetim görev ve yetkisi dâhilindeki uygulamalardan doğan yükümlülükleri
ortadan kaldırmaz.
Önleme, tedavi ve
rehabilitasyon
MADDE 10 – (1) Uçucu maddelerin ve ürünlerin yarattığı sağlık
riskleri konusunda toplumu bilinçlendirmek üzere Bakanlıkça önleme
çalışmaları yapılır.
(2)
Bu alanda kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak
teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetleri aile hekimlerince,
topluma yönelik okul sağlığı hizmetleri ile diğer koruyucu sağlık
hizmetleri toplum sağlığı merkezlerince verilir.
(3)
Uçucu madde bağımlılarının ikinci basamak tedavi ve rehabilitasyonları,
bünyesinde ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı ile psikolog bulunan devlet
hastanelerinde sağlanır. İleri tetkik ve tedavi ise, 16/2/2004 tarihli ve
25375 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Madde Bağımlılığı
Tedavi Merkezleri Yönetmeliği hükümlerine göre hizmet veren madde
bağımlılığı tedavi merkezlerinde yapılır.
Müeyyideler
MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine uyulmaması durumunda
5898 sayılı Uçucu Maddelerin Zararlarından İnsan Sağlığının Korunmasına
Dair Kanun hükümleri uyarınca cezai işlem yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı
yürütür.
Yönetmeliğin eklerini görmek için tıklayınız
|